YUMURTA TAKİBİ (FOLİKÜL ÖLÇÜMÜ)

YUMURTA TAKİBİ (FOLİKÜL ÖLÇÜMÜ)
FOLİKÜL TAKİBİ = FOLİKÜLOMETRİ

Yumurta takibi (folikül ölçümü) nedir?
Folikülo-metri kelimesi folikül-ölçümü anlamına gelir. Folikül kadın yumurtalıklarında (over) yumurta hücresini içeren küçük keseciklerdir. Kadında yumurtalıklarda çok sayıda folikül bulunur ve bunlardan her ay bir tanesi büyüyerek çatlar içerisinden yumurta hücresi (oosit) atılır. Atılan yumurta hücresi tüp içerisine ilerler ve sperm ile birleşirse döllenme meydana gelir. Folikülometri yani yumurta ölçümü yumurtalıkta büyüyen folikülün aşama aşama boyutlarının ölçülmesidir. Folikülün büyüme takibi yapılarak boyutlarındaki artışa göre ilaçların dozu arttırılır veya azaltılır veya folikülün çatlaması için ilaç (çatlatma iğnesi) yapılır.

Yumuta takibi (folikül ölçümü) nasıl yapılır?
Genellikle vajinal ultrason (halk arasında alttan ultrason yapmak denir) yoluyla folikül büyüklüğü ölçülür. Karından yapılan (abdominal pelvik ultrason) yoluyla da ölçüm yapılabilir ancak transvajinal ultrason kadar net görüntü sağlanamaz bu nedenle genellikle transvajinal ultrason tercih edilir. Ultrason işlemi sırasında ağrı olmaz, kısa ve rahat bir uygulamadır.

Yumurta takibi neden yapılır?
Genellikle ovulasyon indüksiyonu yani yumurtlama tedavisi verilen hastalarda folikül büyütücü ilaçların etkisi ile büyümenin takibi için ve ilaçların dozunun ayarlanması için, folükül yeterli büyüklüğe eriştiğinde çatlatma iğnesinin (hcg enjeksiyonu) yapılması için uygulanır. Nadiren tedavi verilmeyen hastalarda kendiliğinden yumurtlama (ovulasyon) oluyor mu gözlemek içim yapılır. Büyüyen folikül yuvarlak ve keskin kenarlı, siyah renkte izlenirken yumurtlama sonrası şekli bozulmuş, küçülmüş, sönük şekilde izlenir.
Ayrıca tüp bebek uygulamalarında yumurta toplama (opu) amacıyla yumurta takibi yapılır. Foliküllerin sayısı ve büyüklükleri belirlenir.

TÜPLERİN TIKALI (KAPALI) OLMASI

TÜPLERİN TIKALI (KAPALI) OLMASI
KANALLARIN KAPALI OLMASI VE KISIRLIK

Rahim (uterus) her iki yanından uzanan kanallar aracılığıyla yumurtalıklara ulaşır. Bu kanallara tıp dilinde tuba uterina, fallop tüpleri veya salpenks denir. Rahmin sağında ve solunda birer tane bulunur. Yumurtalıktan atılan yumurta tüp organının ucundaki fimbria denilen saçaklı yapılarla yakalanır ve rahim içerisine kadar ulaştırılır. Kadınlardaki kısırlık (infertilite) nedenlerinin yaklaşık üçte birini tüp tıkanıklıkları ile ilgili nedenler oluşturur. Tüplerde tıkanıklığa bağlı oluşan infertilite (kısırlık) nedeni tubal faktör olarak adlandırılır.

Tüplerden birinin tıkalı (kapalı) olması:
Eğer bu tüplerden birisi tıkalı (kapalı) ise o taraftaki yumurtalıkta oluşan yumurta hücresi (oosit) rahim içerisine ulaşamaz, sadece açık olan tüp tarafındaki yumurtalıktan atılan yumurta hücresi rahim içerisine ulaşabilir. Bu durumda çiftin kendiliğinden hamilelik elde etme şansı vardır ancak şans her iki tüpü açık olan kadınlara göre daha düşük olacaktır. Bu nedenle tüp bebek uygulanmadan normal tedavilerle gebelik denenebilir ama özellikle yaşı çok ileri hastalarda zaman kaybetmemek için direk tüp bebek de uygulanabilir.

Her iki tüpün tıkalı olması:
Her iki tüpün de tıkalı olduğu laparoskopi (kapalı ameliyat) ile kesin belirlenmişse bu durumda kadının normal yollardan gebe kalması olanaksızdır.

Tüplerin tıkalı olduğu nasıl anlaşılır?
Her iki tüpün de kapalı olduğundan emin olmak için laparoskopi (karın içerisine kamera ile bakılması ameliyatı) yapılması gerekir. Rahim filmi (HSG) bu konuda yanıltıcı olabilir çünkü rahim filminde kapalı görülen tüplerin bir kısmının aslında açık olduğu laparoskopide görülmektedir. Rahim filmi çekimi sırasında tüpler spazm (kasılma) nedeniyle kapalıymış gibi izlenebilir.

Tüplerin kapalı olmasının nedenleri:
– Daha önce pelvik enfeksiyon (PID) geçirmiş olmak (rahim ve etrafındaki organları içeren şiddetli enfeksiyon)
– Endometriozis
– Septik abortus
– Tüp ile ilgili ameliyat geçirmek (dış gebelik ameliyatı gibi)
– Daha önce tubal dış gebelik geçirmek (ameliyat olmasa da tıkanıklığa neden olabilir.)
– Çok nadiren bazı myomlar: Normalde görülen myomların çoğu bu tür tıkanıklıklara neden olmaz. Çok nadiren tüpe yakın bölgede gelişen ve buraya bası yapan bir myom tıkanıklığa neden olabilir.
– Çok nadiren doğuştan tek tüp veya hiç tüp olmaması görülebilir.
– Daha önce tüplerini bağlatma ameliyatı geçirenler
– Pelvik tüberküloz

YUMURTLAMA PROBLEMİ

YUMURTLAMA PROBLEMİ (YUMURTLAMA BOZUKLUĞU)
KADINLARDA YUMURTLAMA DÜZENSİZLİĞİ PROBLEMLERİ
(YUMURTLAMA BOZUKLUĞU)

Yumurtlama (ovulasyon) normalde üreme çağındaki kadınlarda her ay 1 kere olan ve bu sayede adet (mens) görme, üreme gibi fonksiyonların devamını sağlayan, kadın vücudundaki hormonal değişimlerin ana sebeplerinden birisidir. Yumurtlama yani yumurta çatlaması hakkında ayrıntılı bilgiye buaraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Yumurtlama problemi (bozukluğu) nedir?
Yumurtlama problemi kısırlık (infertilite) nedenleri arasında en sık nedenlerden birisidir. “Ovulatuar disfonksiyon” şeklinde de adlandırılır. Kadınlarda kısırlık nedenlerinin yaklaşık üçte biri yumurtlama problemleri ile ilgilidir. Burada yumurtlama problemi veya yumurtlama bozukluğu derken kasıt genellikle yumurtlama düzensizliğidir yani kadında yumurtlama olur ancak düzensiz ve seyrek olur, her ay düzenli olmaz, bu nedenle adetleri de düzensiz olur. Nadiren hiç yumurtlama olmaması gibi durumlar da yumurtlama problemi tanımı içine girer, bu hastalara daha az rastlanır ve hiç adet göremezler.

Yumurtlama bozukluğu (problemi) nedenleri:
Yumurtlama düzensizliği stres ve bazı hastalıklara bağlı gelişebilir, bu sebepler hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Nedenler arasında en sık görülenlerden birisi polikistik over hastalığıdır (PCOS) ancak her yumurtalama düzensizliği polikistik over anlamına gelmez. Polikistik over hastalarında genellikle yumurtlama düzensizliği (seyrekliği) dışında, adetlerin seyrek olması, aşırı tüylenme, şişmanlık gibi belirtiler de vardır. Hiç yumurtlama olmayan hastalarda ise genellikle beyinde hipofiz bezi ile ilgili problemler, menopoz, genetik bozukluklar gibi sebepler vardır.

Yumurtlama problemi (bozukluğu) nasıl anlaşılır? Belirtileri?
Yumurtlama ile ilgili belirtilerin hastada olmaması o ay için yumurtlama olmadığı hakkında şüphe uyandırabilir. Ancak tıbbi olarak bir kadında o ay yumurtlama (ovulasyon) olup olmadığını belirlemek için bazı yöntemler vardır. Bunlar:
– Ultrason ile büyüyen yumurtanın takibi ve yumurtlama olayının gözlenmesi
– Adetin 21. günü progesteron hormonu bakılması. Progesteron hormonu düzeyinin belli bir değerden (3 ng/ml) yüksek olması yumurtlama olduğunu gösterir.
– Adetin 21. günü rahim biyopsisi yapılması (endometrial biyopsi) Günümüzde pek uygulanmaz.
– Vücut ısısı takibi: Adetin 13.-15. günlerinde yumurtlama olduktan sonra kadının vücut ısısında yaklaşık yarım derece bir artış meydana gelir.
– Yumurtlama (ovulasyon) testleri